Onze Tips

Op deze pagina vindt u de tips van de medewerk(st)ers van Pantheon. 

Tip van Marieke: Kamers, antikamers & Dennie is een star

Tussen Kamers antikamers, de recente roman van Niña Weijers en Dennie is een star, de roman van Maartje Wortel die enkele maanden geleden verscheen, bestaat een duidelijke connectie. N. in Wortels boek en M. in Weijers boek zijn zonder enige twijfel dezelfde personen, er zit overlap in gebeurtenissen als de vele wandelingen in het park en een vakantie naar een ijskoude schuur in Frankrijk, en gesprekken herhalen zich op andermans pagina’s. Bijvoorbeeld een gesprek over ‘koele gels’ – dat wat fysiotherapeuten gebruiken. Ondanks het wat willekeurige onderwerp was dit gesprek voor mij een belangrijk punt in beide boeken, en niet vanwege mijn bovenmatige fysiotherapie-ervaring. Want waar voor mij het gesprek over de koele gels over gaat, is de houvast van vriendschap.
   Beide boeken zijn boeken over van alles. Over auto’s, relaties, God en het niet-metafysische heelal, over verleden, toekomst, ontmoetingen en terugkeren. Het zijn verzamelingen van levens, van keuzes, interacties, van lijven op lijven. Verzamelingen van pogingen. Ik wil niet beweren dat de boeken een-op-een te vergelijken zijn, maar ze zijn wel onderdeel van dezelfde conversatie. Een conversatie gevoed door wodka en associaties en dus soms meer een gemurmel van vele stemmen, maar toch: één gesprek. Wortel haar aandeel aan het gesprek bestaat uit het verhaal van, ‘Ted’, ook wel Tub genoemd door N. Even lijkt het het verhaal van een verloren liefde, maar als snel blijkt het het verhaal van één lijf vol liefde, samen met een boel andere lijven en liefde. Het schiet alle kanten uit en elke liefde opnieuw lijkt ze een nieuwe vorm te moeten zoeken, maar telkens resulteert het erin dat de liefdes niet in háár vorm blijken te passen. Dennie, de vaalrode kat die ze wegpraat uit een schuur, moet en zal haar helpen lijn te krijgen in haar leven. ‘Ik was op zoek naar geloof, iets om me bij thuis te voelen.’  En Dennie probeert het, zoals een God het probeert. ‘In the end is alles een geloof,’ schrijft Wortel. Dat is ook wat me zo aansprak, ontroerde, aan dit boek: het blijven geloven, in wat dan ook. Geloven en blijven proberen. Samen met de katten en de sterren en de levenslust.
   De ik in Kamers antikamers leeft een boel uiteenlopende stukjes van levens, waarvan het mij als lezer niet altijd even duidelijk was welke hypothetisch waren en welke niet. Een hoofdlijn valt te ontdekken in de ik die haar stabiele relatie met een man verlaat om met een (bezette) vrouw te zijn. Over beide relaties wordt verteld met de springerigheid die eigen is aan hen die nietzekerweten en het geheel wordt aangekleed met verhalen die de intuïtiviteit van de ik laten zien. Duidelijk gaat het in Kamers antikamers om wat er bij/in de ik gebeurt in plaats van dat het gaat om wat er in het boek gebeurt.  Soms waren iets meer contouren prettig geweest, al was het enkel ter bevordering van het zorgvuldig lezen.   
   In beide boeken lopen de personages aan tegen hun onvermogen stabiliteit aan hun leven te geven. Of wíllen geven misschien ook wel, want met stabiliteit vallen er zoveel andere dingen en mensen weg. In Kamers antikamers is het zoeken noodzakelijk om over zichzelf en het leven na te kunnen denken, om meer zichzelf te kunnen zijn. Het zoeken is wat meer situatiegestuurd. In Dennie is een star zou Ted niet eens kunnen stoppen zoeken, zo lijkt het. Ze weten beide niet waar ze staan - in een kamer of in de antikamer van het leven van de anderen die het wel lijken te snappen ( zoals het ‘gelukkige gezin’ waar N. naar kijkt vanuit het raam van het Witsenhuis). N. & M. vinden stabiliteit in hun vriendschap. Ze lopen eindeloze rondjes met het hondje van N. en pratenpratenpraten hun werelden aan elkaar. Samen of met andere vrienden. Daarom denk ik dat het met hen wel goedkomt.
   Het schrijven is een ander houvast waar ze telkens naar terugkeren. Vooral de roman van Weijers is een reflectie op hoe een vorm te vinden. Wanneer is iets werkelijkheid, romanmateriaal, fictie, of beide. Wanneer maakt dat uit en wie bepaalt dat. Ik ken Maartje Wortel of Niña Weijers niet persoonlijk, maar genoeg elementen uit beide boeken en de literaire wereld zijn mij bekend genoeg om aan te nemen dat het grotendeels autofictie is en zo geven zij hun eigen antwoord op die vraag. Of deze herkenbaarheid bedoeld is als een literaire groepswandeling is, intertekstualiteit die pas over een decennium haar definitieve waarde bewijst, of als grapje, weet ik niet en het maakt me ook niet zoveel uit. Het persoonlijke zou de boeken irritant, pretentieus of - zo u wilt - ‘typisch millenial’ kunnen maken.  Maar dat is het niet. De connectie is oprecht en lief en speels. De schoonheid van beide boeken zit voor mij in de taal, het bedachtzame,  het niet opgeven.  Maar vooral in de kunst van het zoeken. En dat zonder larmoyant geklaag, maar door er gewoon hedendaagse, invoelbare literatuur van te maken die lekker alle kanten uitschiet. 

 

Tip van Marieke: Normale mensen

Als ik maar 1 ding over Rooney zou mogen zeggen, dan werd het dat ze ongelooflijk soepel schrijft. En dat leest heerlijk. Zo heerlijk dat ik helemaal werd meegesleept en regelmatig de neiging had om tegen de hoofdpersonen in ‘Normale mensen’ te schreeuwen. Of om gewoon een ‘AAARRRGGGG’ het luchtledige in te slingeren. Want Connell en Marianne zijn zo normal dat ze onnozelheid op fout op misstap stapelen. Hele gewone, menselijke dingen: niet communiceren, voor de ander denken, je pik achternalopen, handelen uit schaamte of schuldgevoel, et cetera. Die normale menselijkheid staat hun -  voor de lezer - overduidelijke en wederzijdse liefde grandioos in de weg. En dat is waanzinnig frustrerend. Zelf spreken ze hun warme gevoelens naar zichzelf of naar elkaar nauwelijks uit . Het is een optie dat ze het niet eens beschouwen als liefde, maar meer als de mogelijkheid hun volledige zelf te kunnen zijn bij de ander. Al is dat wellicht een definitie van liefde? ‘For the privacy between himself and Marianne to be invaded by Peggy, or another person, would destroy something inside him, a part of his selfhood, which doesn’t seem to have a name and which he has never tried to identify before.’

Dat hun wederzijdse gevoelens voor ons als lezer zo duidelijk zijn komt doordat we afwisselend vanuit het perspectief van Connell en Marianne lezen, we wéten dus simpelweg hoe veel ze om elkaar geven. Rooney bouwt de liefde, afhankelijkheid en de ontwikkeling van hun persoonlijkheden van puber tot jongvolwassene interessant en overtuigend op. Af en toe, zeker richting het einde, vond ik het geheel wat te geconstrueerd, in  Rooney’s debuut ‘Conversations with friends’ was dat minder. Maar het beste is gewoon beide boeken te lezen, want nogmaals: Sally Rooney schrijft ongelooflijk soepen. En dat leest heerlijk.

Tip van Christi: Afhankelijkheidsverklaring

Rebekka de Wit schreef in 2015 haar eerste roman We komen nog één wonder tekort. Een van de personages in haar roman zegt dat iemand eens een afhankelijkheidsverklaring zou moeten schrijven. De Wit heeft de boodschap begrepen en vier jaar later is het resultaat hier: Afhankelijkheidsverklaring, De Wits nieuwe boek, een bundeling van essays en verhalen over de wereld vanuit het perspectief van haar eigen leven.

Ze is een denker, dat blijkt uit haar scherpe observaties en de verrassende toon die de essays hebben. In een interview in het radioprogramma Nooit meer slapen vertelt Rebekka de Wit dat ze met enige regelmaat van mensen te horen krijgt dat ze wel veel nadenkt, waarop ze verbaasd reageert: ‘Eh, ja. Maar wat doe jij dan precies?’

In dit boek is afhankelijkheid een van de thema’s. Het klinkt als iets waar je van af moet, wat je uit de weg moet gaan. Maar het essay 'Illusies van onafhankelijkheid' is scherp en geeft een tegengeluid. Een typerend verhaal is het verhaal van een man die helemaal op eigen houtje een broodrooster wil maken. Hij leert ijzer te maken van ijzererts, het project kost hem acht maanden en hij is tienduizend pond lichter. Het geval heeft ongeveer twintig seconden gefunctioneerd. Het is een klein voorbeeld, maar samen met de rest van het verhaal klinkt er een boodschap: je hebt anderen nodig.

Een terugkerende kwestie in dit boek is de vraag naar hoe de wereld nou eigenlijk is. Hoe de mensen zijn, hoe je zelf moet willen zijn. Je proeft de frustratie in de beschrijving van de situatie met haar buurman die haar uitlegt hoe de wereld in elkaar zit. Hij, die door ‘een slim spelletje’ te spelen veel meer geld van de verzekering krijgt uitgekeerd dan er werkelijk was gestolen, en zij, beroofd van auto en alle waardevolle spullen die erin lagen geen cent te zien kreeg door het ontbreken van een hoedenplank in de auto. ’Je weet toch dat het zo werkt?’ zegt buurman.

Wat me heeft geraakt in dit boek is dat het een hoopgevend verhaal is. Haar eerlijke houding geeft ruimte voor een nieuw perspectief. Eén dat op het eerste gezicht misschien niet krachtig lijkt, onafhankelijkheid is immers sterk, afhankelijkheid is zwak, maar die uiteindelijk ruimte schept voor echte verbinding. Om een echte held te worden, hoef je geen klootzak te zijn. 

Tip van Christi: Lezen in tijden van Netflix

Het standpunt van Felicitas von Lovenberg is helder: ga lezen! Haar boek Lezen in tijden van Netflix is een aanstekelijk betoog over de voordelen van het lezen, ook in tijden van Netflix. Het N-woord valt in dit hele boekje grappig genoeg niet vaak. Misschien vindt de schrijver Netflix geen echte concurrent. Zelfs het digitale lezen komt er niet goed vanaf bij deze leesfanaat. Jet Steinz zegt in het voorwoord dat ze soms het idee heeft ‘de enige te zijn die geen Netflix heeft of via het account van de ex van de zus van haar vriend kijkt’, maar daar is ze blij om. Ze kan zich de verleiding om na een lange dag toch voor het scherm te kiezen wel voorstellen.

Alle aspecten van het lezen komen voorbij. Het nut, hoe te lezen (waar, hoe vaak, wanneer) en ook wat te lezen (en welk boek op welk moment). Doorspekt met leuke anekdotes en citaten uit de wereld van het boek is dit een prettig, makkelijk te lezen boek. Mocht u nog moeite hebben met de houding waarin een boek gelezen dient te worden of welk boek op welke tijd het meest geschikt is, alle tips vindt u in Lezen in tijden van Netflix. De lichte toon van dit boek is leuk, je krijgt weer zin om je lekker in een dik boek te verliezen.

Wist u dat boeken ook huwelijken redden? ‘Een vriend van mij die punctueel is tot op de seconde werd jaren geleden verliefd op een notoire laatkoomster.’ Na veel ergernis maakte hij de balans op en besloot sindsdien altijd een boek bij zich te hebben dat hij zou lezen als hij weer moest wachten. ‘Hij vertrouwde me toe dat het geheim van zijn gelukkige huwelijk school in alle boeken die hij in leessessies van vijf minuten tot een kwartier had gelezen terwijl hij op zijn vrouw zat te wachten. Zijn oplossing had hem niet alleen een betere echtgenoot gemaakt, hij had zo ook jaren lees- en levensgeluk ontvangen.’

Hoewel het een boek is over boeken, en dat misschien overbodig lijkt, zo zegt Steinz, maakt dit boek zijn eigen nut klip en klaar. Lezen vormt je, het maakt je empathischer, stimuleert het kritisch denken. Daarnaast heeft lezen, gek genoeg, zelfs allerlei lichamelijke voordelen. ‘Beschouw dit boekje maar als een soort bijsluiter bij een uiterst gezonde bezigheid, die toch niet geheel ontbloot is van risico’s en bijwerkingen’.

Lees dit boek en krijg (weer) zin in lezen!

Tip van Leo: Niemand keek omhoog

Tussen alle lofzangen op 'de moeder de vrouw' is Niemand keek omhoog een verrassend tegengeluid. Hoofdpersoon Lucy worstelt met het leven, met relaties en last but not least met haar moeder. Als ze in Madrid gaat wonen, blijken haar onzekerheid en eenzaamheid gewoon mee verhuisd. Evelien Vos beschrijft met graagte ongemakkelijke situaties en navrante details. Ze hanteert een droge stijl, die goed werkt als zich opeens echt drama aandient: haar broer komt aan in Madrid en belandt midden in de terroristische aanslag op vliegveld Barajas. Uiteindelijk komt het tot een confrontatie met haar moeder die haar van alles verwijt tot aan het feit dat haar broer bij de aanslag betrokken is geraakt toe. Haar gezeglijke vader kan niet veel meer uitbrengen dan: 'meisjes, meisjes toch.' Na deze gebeurtenissen lijkt Lucy zich wat meer op haar plaats te voelen in de wereld. Maar of ze haar leven in eigen handen neemt, blijft de vraag. Als er überhaupt al zoiets mogelijk is als het in eigen handen nemen van het leven.

Tip van Katty: Vallen is als vliegen

Ik las Vallen is als vliegen van Manon Uphoff en Mijn ware verhaal van Karin Bloemen - beide verhalen over incest in een (samengesteld) gezin. En beide op een radicaal verschillende manier, waarin juist in de vergelijking tussen de twee boeken duidelijk wordt wat er zo weerzinwekkend is aan het vertelde. De man als monster, als minotaurus, bij Uphoff, hooguit aangeduid met initialen, en de volledig uitgespelde naam van 'het beest' bij Bloemen - fantasie als poging om het woordeloze woorden te geven (Uphoff) en de naakte vertelling, voor zover dat vertellen mogelijk is (Bloemen). 

Waarom Libris.nl
Boekbestellingen vanaf € 15,- GRATIS thuisbezorgd.
Kies uit meer dan een miljoen artikelen, waaronder ruim 25.000 Nederlandse ebooks.
Thuis bestellen en bezorgen of afhalen en betalen in de boekhandel.
Ruim 85.000 boeken op werkdagen voor 23.00 besteld, de volgende dag bezorgd
Volg uw bestelling via Track & Trace van PostNL
Ruim 180 aangesloten Libris- en Blz.-boekhandels.
pro-mbookslibr3 : libris