September 2018: De twaalfjarige bruiloft

2018 was het jaar van de herontdekte schrijfsters Elizabeth Jane Howard en Jane Gardam. Aan dit rijtje zou ik graag de Ierse Maeve Brennan (1917-1993) willen toevoegen. Waar Howard en Gardam hele tijdperken neerzetten, beschrijft Brennan de binnenwereld van een Ierse huisvrouw in de jaren vijftig. Ik heb niet vaak zulke magische zinnen gelezen over het dagelijks leven binnen de vier muren van een rijtjeshuis.

Daar woont Delia Bagot met haar twee dochtertjes - Lily van zes en Margaret van vier –, poes Rupert, poes Minnie en hond Bennie. De beschrijving van die heerlijke huisdieren, die stiekem bij Delia en de kinderen in bed slapen, is ronduit schitterend, net als die van de meisjes.

En mevrouw Bagot had ook wel op de vloer willen liggen met de kinderen, en ze alle twee omhelzen en ze met haar handen in haar geheugen persen zodat ze hen altijd voor zich kon zien zoals ze nu waren – levendig en vol vertrouwen in hun onafhankelijkheid, en met hun ogen op haar gericht. Ze zagen haar. Dat wist ze.

In het huis woont ook een man, Martin Bagot, met wie Delia ooit gelukkig was. Maar Delia en Martin kunnen niet meer met elkaar communiceren. Ze slapen apart. Er was veel spanning in huis. Ze voelde zich voortdurend angstig, alsof er iets verschrikkelijks kon gebeuren.

Maeve Brennan zelf leidde, na een mislukt huwelijk, een tamelijk droevig leven. Met haar hond en katten zwierf ze van het ene onderkomen naar het andere. Haar werkgever The New Yorker vond het goed dat ze af en toe in de dames-wc overnachtte. Soms brak ze in bij het redactiekantoor van het weekblad, waar ze haar woede op het meubilair uitleefde.

 

 

 

Juni 2018: Lean on Pete

Een in de steek gelaten jongen en een afgedankt renpaard op reis, dwars door Amerika. Willy Vlautin – hij wordt vergeleken met John Steinbeck en Raymond Carver – trekt je vanaf de eerste pagina het verhaal in. En dat komt door de pure stem van de 15-jarige Charley. Het is een fijne jongen, deze Charley. Hij wil oprecht iets van het leven maken, maar heeft de pech dat hij in het verkeerde nest is geboren. Zijn vader laat hem vaak alleen achter, zonder eten of geld, om zelf de bloemetjes buiten te zetten. Zijn moeder is al jaren geleden vertrokken. Dat Charley steelt is volkomen begrijpelijk. Je gunt hem zijn gejatte blikken soep en de liters benzine die hij stiekem uit auto’s tapt. Lean on Pete is een buitengewoon intens verhaal over de bikkelharde strijd om het bestaan. Een van de weinige boeken waarbij ik blij was dat het goed afliep. Zo terecht, dat deze jongen een thuis vindt. Er is nu ook een film, die is ook vast prachtig.

 

 

Augustus 2017: Zulajka opent haar ogen

Het leuke van werken in een boekhandel is dat je niet alleen je eigen tips deelt maar ook enthousiaste reacties van andere lezers krijgt. Zo wezen diverse mensen me op Zulajka opent haar ogen van de Tartaarse Guzel Jachina. Schrijfster Gerdien Verschoor roemde Jachina’s stijl, die ze zo prachtig, filmisch en sprookjesachtig vond. Ik las het boek ook in één adem uit en was vooral onder de indruk van het grote geschiedenisverhaal achter deze roman. In de jaren ’30 werden 2,5 miljoen boeren door Stalin naar Siberië gedeporteerd, waar ze, na een verschrikkelijke reis, in erbarmelijke omstandigheden moesten zien te overleven. De grootmoeder van de schrijfster was een van hen. Een analfabete, Tartaarse vrouw, met een enorme veerkracht. Wat een onvoorstelbare geschiedenis. En inderdaad, heel prachtig opgeschreven.

  

Mei 2017: Alles komt goed en De verzamelde gedichten van Wim Brands

Hij kwam altijd even bij ons binnenwandelen als hij in de buurt was. En nu is hij alweer ruim een jaar dood. Zijn vrienden eerden hem met een mooi en verdrietig herinneringsboek: Alles komt goed. Het was een gevleugelde uitspraak van Wim. In het boek komt hij naar voren als een lieve, onrustige en soms onmogelijke man. Wat me opviel is dat menigeen zich afvraagt of hij zich wel ‘vriend’ mag noemen.

Vrijwel gelijktijdig verschenen ook zijn Verzamelde gedichten bij Van Oorschot. Vreemd hoezeer de gedachte aan zijn zelfmoord zich aan je opdringt bij het lezen van het werk — geschreven toen er nog niets aan de hand was. Of was er toen al wel wat aan de hand?

Vriend en Volkskrant-journalist Ariejan Korteweg: "Wim was alles, behalve doorsnee. Een in wezen asociale man met een onstilbare nieuwsgierigheid naar anderen en een groot talent voor vriendschap. Wim is er niet meer, en daar moeten wij mee leren leven."

 

  

 

Alleskomtgoed

Boekenweek 2017: Het diner van Trimalchio

Het ultieme boek van deze Boekenweek is natuurlijk Het diner van Trimalchio van Petronius, opnieuw door Uitgeverij Athenaeum uitgegeven in een mooi klein boekje. Slempen en zuipen in de oudheid ‒ nergens in de Romeinse literatuur vind je zo veel decadentie als bij dit uitzinnige banket. ‘Kom dus, jongen, schenk ons nog eens in!’

Petronius

Maart 2017: Noodweer

Ik las voor het eerst een boek van Marijke Schermer: Noodweer. In NRC werd ze vergeleken met Ian McEwan en met Mensje van Keulen. Mijn nieuwsgierigheid was meteen gewekt en alle verwachtingen kwamen uit. Wat een geweldige schrijfster. Elke zin op zijn plaats, heldere, concrete taal en levensechte personages. Ondanks de stuwende plot voelt het verhaal nergens geconstrueerd. Emilia, een veertigjarige vrouw, getrouwd met Bruch, heeft een geheim. ‘In de eerste zomer dat ze hem kende, toen ze besloot het hem niet te vertellen, wat er was gebeurd, zette ze de toon. Dat wat er gebeurd is bepaalt mij niet, pleitte ze tegen zichzelf, integendeel: het zal voor mij schuiven en hem het zicht op mij ontnemen.’ Jaren later gaat ze toch twijfelen; moet ze het aan haar man vertellen? Het onthutsende einde maakt dat je het boek meteen weer opnieuw wilt lezen.

 

 

 Noodweer

November 2016: Het innerlijke toneel

Afgelopen zomer kreeg ik op de beurs Het innerlijke toneel van Marcel Cohen aangeboden. Ik kocht het niet in. Het zoveelste egodocument over de Tweede Wereldoorlog, wat kon dat nog toevoegen?
Een mens kan zich ernstig vergissen. Het boek kreeg 5 sterren in NRC; het bleek het indrukwekkendste eerbetoon dat ik in tijden las. In acht summiere en ingetogen hoofdstukken portretteert Cohen zijn in de oorlog omgekomen familieleden: zijn moeder, zijn vader, zijn zeven maanden oude zusje, zijn grootouders, zijn ooms en een tante. Zelf was hij 5 jaar oud toen ze werden weggevoerd. Soms weet hij bijna niets van de geportretteerde en telt het hoofdstuk slechts één pagina. 'Dit boek bestaat dus uit herinneringen en, in nog veel grotere mate, uit stilte, lacunes en vergetelheid.' Het is dan ook vooral wat hij niet vertelt dat in je hoofd blijft nadreunen als je dit kleine juweel hebt dichtgeslagen.

 

 

 Innerlijktoneel

September 2016: Ik heet Lucy Barton

van Elizabeth Strout. Bewonderenswaardig, hoeveel lagen een schrijfster in een korte roman aan kan brengen en tegelijkertijd hoeveel ze onbeschreven kan laten.' Dit schreef Jan Donkers in NRC Handelsblad over My name is Lucy Barton (vertaald door Barbara de Lange en in het Nederlands uitgegeven als Ik heet Lucy Barton). Elke samenvatting doet eigenlijk onrecht aan dit subtiele boek. Lucy Barton, zelf moeder van twee dochtertjes, moet een paar weken in het ziekenhuis blijven na een operatie en merkt opeens dat haar moeder aan haar bed zit. Sinds ze jaren geleden het ouderlijk huis verliet, hebben ze nauwelijks meer contact met elkaar gehad. 'Wij waren zonderlingen,' schrijft Lucy over haar jeugd. 'Jullie familie stinkt,' werd haar door andere kinderen op school toegebeten. Thuis was er armoede, eenzaamheid en angst. Moeder en dochter hebben er nooit over kunnen praten en ook nu lukt dat niet. Toch ontstaat er heel voorzichtig en terloops toenadering tussen de twee vrouwen.
'Ik vroeg plotseling, toen in de hele stad de lichtjes begonnen te schijnen: "Hou je van me, mama?"
Mijn moeder schudde haar hoofd en keek naar de lichtjes. "Niet doen, Wizzle."
"Toe nou, mam, zeg het nou." Ik begon te lachen en zij begon ook te lachen.
"Alsjeblieft, Wizzle."'
Wat een prachtig en waarachtig boek vond ik dit, over ouders en kinderen, over schuld, schaamte en vergeving, en dat alles verteld op een vederlichte toon.'

 

 

Lucy Barton

Mei 2016: De jongen die het paard van Attila stal

'Ik ben onder de indruk van dit raadselachtig boekje van de Spaanse schrijver Iván Repila (mooi vertaald door Irene van de Mheen). Het verhaal gaat over twee broertjes die opgesloten zitten in een diepe put, ergens in een bos.
"Onmogelijk om hieruit te komen," zei hij. En ook: "Maar we komen eruit." Zo begint het.
Hoe ze in die put terecht zijn gekomen, wordt niet verteld. De broertjes proberen dapper te overleven. Ze eten wormen, blaadjes en plantenwortels, ze hallucineren van de honger. De oudste koestert zijn jongere broertje. Uiteindelijk verzint hij een list om hem uit de put te krijgen. Een hartverscheurend verhaal over broederliefde en een mysterieuze moeder die dood moet. Letterlijk of figuurlijk, dat mag de lezer zelf bedenken.'

 

 

 

Repila

Maart 2016: Schoppenvrouw

van Mensje van Keulen. Ik volg haar al sinds haar debuut Bleekers zomer, ik zat toen net op de middelbare school. Het is bijzonder dat je een schrijver goed blijft vinden; meestal gaat de liefde wel een beetje over. Waarom ik haar zo goed vind? Ze schrijft compact, geen woord teveel, ze is geestig, morbide en soms ook heerlijk platvloers. In 2014 ontving ze de Constantijn Huygensprijs voor haar hele oeuvre, vanwege 'haar buitengewoon technisch meesterschap'. Schoppenvrouw is weer een pareltje. Je leest het in een avond uit, en je kunt er dagen over nadenken.

December 2015: Iedereen was er

Feest voor Renate Rubinstein van Hans Goedkoop. Renate Rubinstein nam in haar columns en boeken geen blad voor de mond, maar over het belangrijkste in haar leven – haar liefdesrelatie met Simon Carmiggelt – moest ze zwijgen. Hans Goedkoop, die werkt aan haar biografie, schreef hier een prachtig, compact boek over, kunstig gecomponeerd en soepel van stijl. Een boek om veelvuldig uit te citeren.

Iedereen Was Er

Oktober 2015: H is for Hawk

van Helen Macdonald. Toen ik voorjaar 2015 het omslag van H is for Hawk zag, was ik meteen geïntrigeerd. Een mij onbekende schrijfster, historica en dichteres Helen Macdonald, had een boek geschreven over de plotselinge dood van haar vader. Een 'alledaagse' gebeurtenis die ze op een bijzondere manier verwerkte: met het temmen van een havik. H is for Hawk kreeg lovende recensies en belangrijke prijzen. De uitgever noemt het 'een memoir, een rouwboek en een ode aan de natuur ineen'. Ik las de Nederlandse vertaling van Nico Groen en Joris Vermeulen, die toen net was verschenen.

Waarom Libris
Boekbestellingen worden t/m 26 december 2018 GRATIS thuisbezorgd.
Kies uit meer dan een miljoen artikelen, waaronder ruim 25.000 Nederlandse ebooks.
Thuis bestellen en bezorgen of afhalen en betalen in de boekhandel.
Ruim 85.000 boeken op werkdagen voor 23.00 besteld, de volgende dag bezorgd
Volg uw bestelling via Track & Trace van PostNL
Bijna 100 aangesloten kwaliteitsboekhandels.
pro-mbookslibr3 : libris