September 2018: Ton Vogels

Wacht niet op inspiratie. Begin
De eerste tip voor aspirant-schrijvers is meteen de belangrijkste. Wacht niet op inspiratie, maar begin met schrijven. Ik merk zelf dat ideeën zelden uit het niets ontstaan. Natuurlijk, soms is er een zin, een woord of een beeld dat je aan het denken zet.

Toch is schrijven vooral het resultaat van schrijven. Dat klinkt misschien wat raadselachtig. Ik bedoel daarmee dat je vaak goede ideeën krijgt tijdens het schrijven. Je zit in een scène en je schudt de zinnen, plotwendingen en verrassende personages uit je mouw.

Onzichtbare structuur en het gouden detail
Schrijver A.F.T.H van der Heijden was te gast bij het televisieprogramma College Tour. Een student vroeg hem om tips voor beginnende schrijvers. ‘Gebruik een onzichtbare structuur en het gouden detail,’ was zijn antwoord.

Dat is de spijker op zijn kop. Alleen een dwaas denkt dat een verhaal geen structuur nodig heeft. Dat je het wel redt met een formidabele stijl. Dat is echter slechts voor weinigen weggelegd.

Werk daarom met een plan, met een structuur. Een waarschuwing daarbij: een onzichtbare structuur is iets anders dan geen structuur. Een onzichtbare structuur betekent dat je lezer of publiek niet in de gaten heeft dat jij een route in je hoofd hebt. Geen structuur is als die oom die op een verjaardag maar door blijft praten over … ja, waarover eigenlijk?

Wees secuur in je formulering
Tot slot de stijl. Een goed boek is goed geschreven. Heel vaak kom ik nog formuleringen tegen die gewoon niet kunnen. Dat is een gebrek aan aandacht van de schrijver.

Zo worden uitdrukkingen als ‘letterlijk’ en ‘figuurlijk’ vaak verkeerd gebruikt, ook in de spreektaal. Mensen gebruiken ‘letterlijk’ om aan te geven dat iets écht is gebeurd. Maar muren die letterlijk op je afkomen, of een brok die letterlijk in je keel zit is toch wat onwaarschijnlijk.

Nog zo’n misser: ‘sist hij’. Je leest het wel eens als toevoeging wanneer een personage iets zegt. Sissen betekent dat je (letterlijk) een s-klank maakt. ‘Wees stil’ kun je dus sissen. Maar in ‘Kappen nu’ zit geen enkele s. Dat is lastig sissen.

 

 

 

 

Foto © Mathijs Hanenkamp

Ton Vogels schreef twee romans: De duivel van Vico en Wolfskind. Op dit moment werkt hij aan een Young Adult-boek. Daarnaast geeft Ton trainingen op het gebied van helder schrijven en helder denken. Zijn website vindt u hier.

 

Juni 2018: Pauline Slot

1.  Leid de lezer rond

Wie een roman openslaat, ontwaakt als uit een coma: je hebt geen idee waar je bent. Gelukkig zegt de schrijver snel wat er aan de hand is. Zoals Ian McEwan doet met de eerste zin in Aan Chesil Beach, vertaald door Rien Verhoef:

‘Ze waren jong, welopgevoed en allebei nog maagd op deze avond voor hun huwelijksnacht, en ze leefden in een tijd dat een gesprek over seksuele problemen ronduit onmogelijk was’.

Een luttele negenentwintig woorden en daar zitten we dan, met een zenuwachtig stel uit een goed milieu, in een voorbije tijd. En we weten zeker dat het hommeles gaat worden.

2.  Spring in bij sprongen

Na het wiel is de alinea misschien wel de grootste menselijke uitvinding. Alinea’s (met een inspringing, niet met de witregel van het web) tonen sprongen, klein en groot.
Bijvoorbeeld een tijdsprong (‘Tien minuten/jaar later zag hij haar weer’).
Of een terugkeer in het heden na een flashback (‘Ook vandaag had hij datzelfde jasje aan’).
Of een inzoommoment (‘Het huis lag aan een brede straat, en aan beide zijden…’)
Of dat hij iets zegt, en dan zij.
Wat voor sprong het ook maar is, de lezer wil die niet alleen verbaal opmerken, maar ook zien. Kwestie van rust, reinheid en regelmaat.

3.  Luister naar het ritme

Een beat als in Donna Summer-discohit hoeft natuurlijk niet, maar ritme in zinnen is lekker. ‘Niet met de witregel van het web’ klinkt bijvoorbeeld beter dan ‘Niet met de witregel van het internet’. En je pakt ook nog een alliteratie mee.

 

 

 

 

 

 Foto © Jakolien Bakhuys

 

Pauline Slot schreef zeven romans en drie non-fictieboeken, waaronder Zuiderkruis, Soerabaja, De hond als medemens en, meest recent, Dood van een thrillerschrijfster. Die laatste roman gaat over een schrijfretraite in Griekenland en biedt een mooie inkijk in het schrijversvak. Begin 2019 verschijnt Eerste liefde, laatste hart, memoires over een jeugdliefde. Pauline Slot doceert creative writing aan de Universiteit Leiden, de Schrijversvakschool en bij Editio.

Haar eigen website vindt u hier.

Waarom Libris
Boekbestellingen worden t/m 26 december 2018 GRATIS thuisbezorgd.
Kies uit meer dan een miljoen artikelen, waaronder ruim 25.000 Nederlandse ebooks.
Thuis bestellen en bezorgen of afhalen en betalen in de boekhandel.
Ruim 85.000 boeken op werkdagen voor 23.00 besteld, de volgende dag bezorgd
Volg uw bestelling via Track & Trace van PostNL
Bijna 100 aangesloten kwaliteitsboekhandels.
pro-mbookslibr3 : libris