Het gedicht van Hans Puper: Geëngageerde poëzie van Herman Gorter en Ruth Lasters

Poëzieliefhebber Hans Puper bespreekt een gedicht. Hij laat zien wat je kunt beleven als je aandachtig leest. In deze nieuwsbrief: geëngageerde poëzie van Herman Gorter en Ruth Lasters.

Herman Gorter (1864 - 1927) ontwikkelde zich van een van de voormannen van de Beweging van Tachtig tot een gezaghebbend socialist, die Lenin onder zijn kennissen mocht rekenen. Zijn poëtica veranderde mee. Beschouwde hij poëzie aanvankelijk als volstrekt autonoom (poëzie als doel in zichzelf), later werd het een middel. Hij wilde kond doen van zijn ideaal, het socialisme, en zijn poëzie werd geëngageerd, veranderde van doel in middel.

Een vlies, een zachte film, het socialisme
hangt in de lucht over het land en stad.
Een zachte kleur mengelt zich stil daaruit,
als in het dunne vliesje van een zeepbel,
zooals in een plant, in een erwt of boon,
kern van nieuw leven zich in een vlies hult,
zooals in 't zoete lichaam van een vrouw,
in haar groote, in haar wondere buik,
het kind, het eerste zaadje van een kind,
zich hult in een vlies - zoo zweeft nu een glimmer
van 't socialisme door de maatschappij.

(Uit: Verzameld werk, deel 2)

Socialisten als hij, maar ook dichters die hun engagement verbonden aan het protestantisme, katholicisme of humanisme, waren zeker van hun zaak. Ze hadden mensen iets te vertellen dat vastomlijnd was.

De tijd van de grote Westerse ideologieën is voorbij en we leven nu in een seculiere maatschappij, al zou de huidige coalitie dat niet doen vermoeden. De wereld is veel onoverzichtelijker geworden, onder andere door de globalisering en de rol van de sociale media. Waarheid is een relatief begrip geworden en sommige dichters vinden het daarom moeilijk een houding te vinden tegenover de hen omringende wereld. Het engagement bleef uiteraard, maar veel meer dan vroeger richt dat zich op actualiteiten, los van een ideologie: zie bijvoorbeeld de gedichten van de Dichter des Vaderlands, Ester Naomi Perquin. Het instituut Dichter des Vaderlands op zichzelf kun je trouwens al als een vorm van engagement beschouwen: een poging poëzie meer dan voorheen een maatschappelijke functie te geven. Datzelfde geldt voor de welhaast onafzienbare hoeveelheid stads-, dorps- en streekdichters.
Actualiteiten raken echter snel vergeten en gedichten die daarop gedetailleerd ingaan worden daarom al snel onbegrijpelijk. Dat geldt niet voor het gedicht ‘Munt’ van de dichteres Ruth Lasters. Zij werd door de makers van het Vlaamse radio-actualiteitenprogramma Bonus uitgenodigd een gedicht voor te lezen in hun aflevering over hedendaagse armoede. Ze gebruikt geen details, maar het gedicht is wel herkenbaar van deze tijd:

Stel dat de munteenheid telkens verandert om
middernacht. Neem nu dat gisteren het planetaire
betaalmiddel lenigheid was. De rijksten waren gisteren

de acrobaten, die met één enkele saltoreeks een huis
betaalden. Nee, vandaag biedt lenigheid tegen armoe niet langer
garantie. De munteenheid van deze dag is een vorige herfst geraapte

wilde kastanje. Geduld dus nog, kleine Soraya, tot de klok van twaalf.
Dan gaan de beurzen dicht en opnieuw open, wordt bepaald of morgen
een vermogend man grossiert in zilveren snaren van

gitaren of in aaisoorten, je dus even alleen arm bent als je
aanrakingen druppen als uit vingertoppen van versleten
kraangaas.

Een humoristisch gedicht, zonder het schrijnende onderwerp te relativeren. Mooi.

***
Het gedicht van Ruth Lasters staat in het onlangs verschenen Alsof er niets is gebeurd. Een jaar nieuws in gedichten. (Onder redactie van Kristien Bonneure, Katrien Kubben en Badra Rezkallah, uitgegeven door het Poëziecentrum in Gent).

Eerder besproken

 

 

 

 

Hans Puper Ws 

foto © Jacinthe Sykora

 

Waarom Libris
Boekbestellingen worden t/m 22 december 2017 GRATIS thuisbezorgd.
Kies uit meer dan een miljoen artikelen, waaronder ruim 25.000 Nederlandse ebooks.
Thuis bestellen en bezorgen of afhalen en betalen in de boekhandel.
Ruim 85.000 boeken op werkdagen voor 23.00 besteld, de volgende dag bezorgd
Volg uw bestelling via Track & Trace van PostNL
Bijna 100 aangesloten kwaliteitsboekhandels.
pro-mbookslibr1 : libris : 19