Tip van Ine: De horizon van Wiesław Myśliwski

‘Ik weet niet wie ik voor Raafje was maar in de weilanden rekende hij me duidelijk tot de koeien.’ In Myśliwski’s autobiografische roman De horizon (voortreffelijk vertaald door Karol Lesman) brengt de jonge Piotr de oorlogsjaren door bij zijn grootouders op de boerderij. Daar hoedt hij, samen met hond Raafje, de koeien van zijn opa, gluurt hij naar de borsten van zijn tante en leert hij van zijn moeder hoe hij gierst moet wieden: ‘Als je niet leert wieden, zul je nooit iets fatsoenlijks leren.’
Myśliwski rijgt het ene na het andere fantastische verhaal aan elkaar en zo ontstaat een magistraal mozaïek, een lieu de memoire van een jeugd op het Poolse platteland.

Myśliwski (1932) is een groot verteller. ‘Ik schrijf geen boeken, ik praat boeken,’ zegt hij in een interview met NRC Handelsblad. Niemand kan mooier en uitvoeriger schrijven over het verdelen van een geslachte haan (wie krijgt het grootste stuk), het strikken van een rode stropdas of het verlangen naar een hazewindhond.
En je gaat erin mee als lezer. Met overgave. Voor Myśliwski gaat het om de plek waar je bent opgegroeid en de mensen die je vormden. Al die prachtige verhalen, die soms abrupt ophouden of weer in andere herinneringen overgaan, brengen je in een cadans, waarin je alleen maar wilt doorlezen, wilt weten hoe het met die onvergetelijke personages verder gaat.

Toch is De horizon geen plattelandsidylle. En een chronologische opbouw is ver te zoeken. De structuur is analoog aan de werking van het menselijk geheugen: de ene herinnering roept de andere op, er worden grillige sprongen door de tijd gemaakt en dezelfde situaties kunnen in verschillende verhalen opnieuw opduiken, waarbij steeds weer nieuwe details aan het licht komen. Pas gaandeweg begin je te begrijpen wat de jonge Piotr en zijn familie allemaal hebben meegemaakt.

Hoogtepunt van het boek is de zoektocht naar een verloren schoen. Die schoen verliest Piotr als ze van het platteland naar de stad lopen, op weg naar een mogelijke baan voor vader. De tocht die Piotr samen met zijn moeder onderneemt om die vermaledijde schoen terug te vinden is zo meeslepend, dat je telkens hoopt dat ze hem ergens zien liggen, al weet je als lezer al lang dat hij nooit meer is teruggevonden, want dat is in een eerdere herinnering al verteld.

Het verlies van die schoen zal zijn moeder nooit meer loslaten. Zij is niet alleen obsessief, maar ook praatziek en behoorlijk bemoeizuchtig. Toch krijg je sympathie voor haar. Kordaat en onvermoeibaar (‘Loop toch eens wat langzamer’, roept de arme vader telkens) sleept ze haar gezin door moeilijke tijden. Terwijl haar man voortdurend ziek op bed naar het plafond ligt te staren, komt zij met boodschappennetten vol groente thuis. Ze kookt gerstsoep, bietjes en aardappels en noedels met spek en kaas. En ze verzamelt recepten. Als het gezin geëvacueerd wordt, is de koffer vol recepten het belangrijkste wat ze meenemen. Na haar overlijden verbrandt Piotr ze, nadat hij ze allemaal vergeefs heeft doorgenomen, op zoek naar wie zijn moeder was. Myśliwski: ‘Eigenlijk gaan mijn boeken over de onmogelijkheid van de mens zichzelf en de ander te doorgronden.’

Ine studeerde Nederlandse taal- en letterkunde, werkte jarenlang in de uitgeverij en is sinds 1 februari 2015 boekhandelaar in de stad waarin ze al sinds 1985 woont.

Eerdere tips van Ine

 

 

 

 

 

Foto © Medea Huisman

Waarom Libris
Boekbestellingen vanaf € 15,- GRATIS thuisbezorgd.
Kies uit meer dan een miljoen artikelen, waaronder ruim 25.000 Nederlandse ebooks.
Thuis bestellen en bezorgen of afhalen en betalen in de boekhandel.
Ruim 85.000 boeken op werkdagen voor 23.00 besteld, de volgende dag bezorgd
Volg uw bestelling via Track & Trace van PostNL
Bijna 100 aangesloten kwaliteitsboekhandels.
pro-mbookslibr1 : libris